Hayatın akışı içerisinde zaman zaman hepimizi derinden sarsan olaylarla karşılaşabiliriz. Beklenmedik kayıplar, kazalar veya sarsıcı yaşam olayları, ruhumuzda görünmeyen yaralar açabilir. Kayseri’de danışanlarımızla yaptığımız görüşmelerde en sık karşılaştığımız konuların başında travma ve yas süreçleri gelmektedir.

Bu yazımızda, duygusal travmanın belirtilerini ve sağlıklı bir yas sürecinin nasıl olması gerektiğini, bir psikolog gözüyle ele aldık.

Duygusal Travma Nasıl Anlaşılır?

Duygusal travma, kişinin güvenliğini veya yaşamını tehdit eden bir olay karşısında hissettiği yoğun korku, çaresizlik ve dehşet halidir. Ancak travma sadece olay anında yaşanıp biten bir durum değildir; etkileri uzun süre devam edebilir. Peki, bir travma yaşadığınızı veya etkisinde kaldığınızı nasıl anlarsınız?

İşte en yaygın duygusal travma belirtileri:

• Sürekli Tetikte Olma Hali: Kendinizi sürekli tehlikedeymiş gibi hissetmek ve en ufak seste irkilmek.
• Kaçınma Davranışları: Olayı hatırlatan yerlerden, kişilerden veya konuşmalardan ısrarla uzak durmak.
• Flashback (Geri Dönüşler): Olayı tekrar tekrar yaşıyormuş gibi hissetmek, zihne giren istemsiz görüntüler.
• Duygusal Uyuşukluk: Sevinç, üzüntü gibi duyguları hissetmekte zorlanmak, “donmuş” gibi hissetmek.
• Uyku ve Yeme Bozuklukları: Kâbuslar görmek, uykusuzluk çekmek veya iştahın kesilmesi.

Eğer bu belirtiler günlük hayatınızı, işinizi veya ilişkilerinizi etkiliyorsa, travma terapisi alanında uzman bir psikologdan destek almanız sürecin kronikleşmemesi (Travma Sonrası Stres Bozukluğu – TSSB) için kritiktir.

Yas Sürecinde Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler

Yas, bir kayıp sonrası verilen en doğal ve insani tepkidir. Her bireyin yas tutma şekli parmak izi gibi kendine özgüdür. Ancak bu süreçte yapılan bazı hatalar, yasın “komplike yas”a dönüşmesine ve iyileşmenin gecikmesine neden olabilir.

Yas Sürecinde Yapılması Gerekenler (Doğrular)

1. Duygularınızı İfade Edin: Ağlamak, özlemek veya öfke duymak yasın parçasıdır. Duygularınızı bastırmayın; güvendiğiniz kişilerle veya bir uzmanla paylaşın.
2. Kendinize Zaman Tanıyın: “Artık toparlanmalıyım” diyerek kendinize baskı yapmayın. Yas, çizgisel bir süreç değildir; iyi ve kötü günler olacaktır.
3. Fiziksel Sağlığınıza Dikkat Edin: Ruhsal acı çekerken bedeni ihmal etmek kolaydır. Düzenli uyku ve beslenme, duygusal direncinizi artırır.
4. Rutinlerinizi Koruyun: Günlük basit rutinler (işe gitmek, yürüyüş yapmak), kaosun içinde size güvenli bir alan sağlar.

Yas Sürecinde Yapılmaması Gerekenler (Yanlışlar)

1. Duyguları Uyuşturmaya Çalışmak: Alkol, madde kullanımı veya aşırı yemek yeme gibi yöntemlerle acıdan kaçmaya çalışmak, süreci sadece uzatır.
2. Büyük Hayat Değişiklikleri Yapmak: Yasın ilk evrelerinde taşınmak, iş değiştirmek gibi radikal kararlar almaktan kaçının. Sağlıklı düşünme yetiniz bu dönemde zayıflamış olabilir.
3. Kendinizi İzole Etmek: Yalnız kalmak istemek normaldir ancak tamamen içe kapanmak depresyon riskini artırır. Sosyal destek, yasın ilacıdır.
4. Başkalarının Yasıyla Kıyaslamak: “O benden daha çabuk toparladı” gibi düşüncelere girmeyin. Herkesin acıyla baş etme mekanizması farklıdır.

Kayseri Psikolog Desteği Ne Zaman Gerekir?

Zaman her şeyin ilacı denilse de, işlenmemiş travmalar ve tutulmamış yaslar zamanla geçmeyebilir. Eğer yas süreciniz 6 aydan uzun sürüyor ve işlevselliğinizi tamamen bozuyorsa, profesyonel destek almanız gerekebilir.

Psikolog arayışınızda, özellikle EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) veya Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) gibi travma odaklı yöntemleri uygulayan uzmanlara başvurmak, iyileşme sürecinizi hızlandıracaktır.

Unutmayın; yardım istemek güçsüzlük değil, kendinize verdiğiniz değerin bir göstergesidir.